دعوی مزاحمت

 

تعریفی که قانون آئین دادرسی مدنی در ماده 160 به این شرح بیان کرده است ) دعوی مزاحمت عبارت است از دعوائی که به موجب آن ، متصرف مال غیرمنقول درخواست جلوگیری از مزاحمت کسی را می نماید که نسبت به تصرفات او مزاحم است ، بدون اینکه مال را از تصرف متصرف خارج کرده باشد   (

مزاحمت در لغت به معنی اذیت کردن کسی بوده و از جمله دعاوی تصرف می باشد . مزاحمت میتواند مقطعی و ناپایدار باشد مثلا هر زمان که شما میخواهید از سر کار به منزل بازگردید همسایه تان ماشینش را جلوی درب پارکینگ گذاشته و وقتی نا امید از ورود به پارکینگ با قرار دادن خودرو در محلی دیگر قصد ورود به منزل را دارید همان موقع همسایه ماشینش را از جلوی درب بر میدارد. در این مثال می بینید که مزاحمت حالت دائمی نداشته و فقط جهت به زحمت انداختن شماست. در این حالت میتوانید برای پیش گیری از موارد آتی به صورت کیفری یا حقوقی اقدام نمایید. در صورتی که مورد مزاحمت پیوسته است میتوانید از محکمه رفع آن را تقاضا نمایید.

 

عناصر دعوی مزاحت :

  • ادامه سبق تصرف
  • عدم خروج مال از ید متصرف
  • وقوع مزاحمت

 

ادامه سبق تصرف

 یکی از وجوه دعوی مزاحمت این است که خواهان علاوه بر متصرف بودن مال در لحظه مزاحمت ، قبل از آن نیز باید مال را در تصرف خود داشته باشد و تصرف آنی در مقابل تصرف سابق و مستمر قابل حمایت نمی باشد .

عدم خروج مال از ید متصرف

اگر اقدام خوانده از یک حد تجاوز کند و مال غیر منقول را از تصرف خواهان خارج و آن را عدواناً تصرف نماید ، به حکم تعاریف قانونی دعوی مزبور مزاحمت تلقی نشده و از مصادیق تصرف عدوانی می باشد .

وقوع مزاحمت

۱.  دعوی مزاحمت وقتی مسموع است که مزاحمت خوانده بصورت فعلی مثبت واقع شده باشد و اگر بدون وقوع مزاحمت از طرف خوانده ، خواهان احساس نماید که به محض شروع به استفاده از مال ، مورد مزاحمت خوانده قرار خواهد گرفت ، این احساس را اگرچه منطقی باشد نمی توان مجوز طرح و قبول دعوی مزاحمت دانست .

 

۲. لازم است قصد مزاحم جلوگیری از استفاده متصرف نسبت به مال باشد و الا اگر قصد خوانده منحصراً ایراد خسارت به متصرف بوده بدون اینکه قصد مزاحمت در استفاده از مال را داشته باشد ، دعوی مزاحمت قابل طرح نیست .

 

۳.  قاضی برای اتخاذ تصمیم در دعوی مزاحمت ملزم است به کیفیت و کمیت مزاحمت گذشته که موجب شکایت یا اقامه دعوی گردیده دقت کند و بررسی نماید که آیا اقدامات انجام شده کافی برای اختلال در استفاده از مال بوده است یا خیر . ضعف مزاحم و یا قدرت متصرف در امکان رفع مزاحمت توسط خود فرد و یا شرایط غیر متعارف مال ، هیچیک نباید در تصمیم قاضی موثر باشد . قانونگذار حمایت خود را منوط عدم داشتن زور بازو و قدرت یا موقعیت متصرف نکرده است .

 

۴.  اختلال در استفاده از مال اعم است از اینکه استفاده از مال را بطور کلی غیر مقدور سازد یا استفاده از آن را محدود و مشکل نماید . مثال :

- وسیله در مسیر راه ورود قرار دهد.

- ایجاد تغییراتی که از شدت فشار آب مورد استفاده مستاجر بکاهد

- قطع برق توسط موجر .

 

۵.  مزاحمت را به طور کلی میتوان به دو دسته تقسیم نمود که با حضور شخص مزاحم و اعمال او ، مزاحمت ادامه دارد و چون مزاحم محل را ترک کند ، مزاحمت نیز از نظر مادی منتفی می گردد .و در حالتی دیگر عمل مزاحمت از شخص مزاحم سر می زند ، ولی آثاری از عمل باقی می ماند که حتی پس از خروج مزاحم از صحنه مزاحمت ، بقاء آن آثار استفاده از ملک را محدود یا غیر ممکن می سازد

 

۶.  مثال زیر را به خوبی مطالعه کننید تا ببینیم آیا در موقعیتی که شخصی قبلا کاری را نمیکیرده و سابقه ایی در گذشته ندارد و حالا قصد انجام دارد میتواند مزاحمت تلقی شود یا خیر؟ همسایه ای که در خانه خود حیوانی نگهداری نمی کرده ، اگر این عمل را انجام دهد و به این ترتیب موقعیت سابق همسایه خود را برهم زند ، آیا موضوع مشمول دعوی مزاحمت خواهد بود ؟ یا اگر متصرف خانه ای به ارتفاع خانه خود بیفزاید و در نتیجه از نور و روشنایی همسایه او کاسته شود آیا این اقدام او مزاحمت تلقی می گردد ؟ در این قسم موارد باید گفت که هر مالكي نسبت به مايملك خود حق همه گونه تصرف و انتفاع دارد مگر در مواردي كه قانون استثناء كرده باشد . لازم به ذکر است در تحقق مزاحمت قصد مزاحمت و ادامه قصد از شرایط لازم قبول دعوی مزاحمت است و در مثال های فوق مالک با اقدامی که انجام می دهد قصد استفاده از ملک خود را دارد نه ایجاد مزاحمت برای مجاورین .

 

۷.  در مواردی که شخصی آب حمام را بزا گذاشته و موجب بروز خسارت به طبقه پایین شده است آیا می توان دعوی مزاحمت اقامه نمود؟ در اینجا نیز شرایط دعوی مزاحمت فراههم نیست هرچند به راحتی می توان مطالبه خسارت نمود. در مواردی اگر احراز شود که به قصد آسیب رساندن این اقدام را انجام داده میتوان با شکایت تخریب مورد را تعقیب نمود.

 

۸.  مورد اساسی دیگری که در مورد وقوع مزاحمت شایان ذکر است عدم رضایت متصرف می باشد . بدیهی است اگر اقدام خوانده با رضایت متصرف انجام شده باشد ، دعوی مزاحمت علیه ممکن نیست.

 

۹.  برخی از موارد استفاده و تصرف اموال به موجب قوانین ممنوع شده و حتی مجازات نیز پیش بینی شده است مانند کشت خشخاش در اراضی مزروعی و تبدیل محل سکونت به مرکز فساد. آیا این موارد به دیگران بخصوص متضررین اجازه می دهد که از استفاده خلاف قانون متصرف جلوگیری نمایند ؟ به صرف انجان جرم نمیتوان ادعای مزاحمت نمود و در عمل می توان اعلام شکایت نسبت به همان جرم انجام شده و پس از صدور رای مبنی بر محکومیت مجرم این امکان وجود دارد که دعوی مزاحمت نیز طرح شود.

۱۰.  در مواردی که بحث مالکیت هم در کتار رفع مزاحمت مطرح میشود دادگاه وارد بحث مالکیت نشده و صرفا در باب مزاحمت رای صادر میکند. برای بحث ملکیت در دعوایی دیگر باید اقدام نمود.

 

۱۱.  هنگامی میتوان دستور وقت اخذ نمود که مزاحمت موجود باشد و اگر مرتفع شده باشد دیگر دستور موقت موضوعیت ندارد.

 

۱۲.  دعوی ممانعت از حق با دعوی مزاحمت متفاوت است :

  • در ممانعت از حق ، شخصی مانع استفاده از حق شما می شود ، در حالی که در مزاحمت اخلال کمی در تصرف ایجاد شده بی آنکه بهره مندی متصرف را بطور کلی از بین برود.
  • ممانعت از حق بر خلاف مزاحمت در ملک دیگری محقق می گردد .
  • دعوی ممانعت از حق فقط در خصوص حق انتفاع و حق ارتفاق است .

 

صلاحیت محلی دادگاه :

محل وقوع ملک

هزینه دادرسی :

این دعوی از جمله دعاوی غیر مالی  است